A blind says : all the mysteries unveiled

เคยสังเกตกันบ้างไหมว่าบนทางเท้าบางแห่งในกรุงเทพมหานครมีเส้นนูนๆ สีเหลืองพาดอยู่ แล้วเคยคิดสงสัยกันมั๊ยว่ามันมีไว้ทำอะไร เอาไว้ตกแต่งหรือยังไง (แต่ก็ไม่น่านะเพราะว่ามันไม่เห็นจะเข้ากับลายของทางเท้านั้นสักเท่าไหร่นี่นา) หรือว่าไม่มีความหมายอะไรเป็นพิเศษ แค่ว่า กทม. มีงบประมาณมากพอเลยเอามาใส่ไว้ให้ดูแปลกเฉยๆ

คำตอบก็คือมันมีความหมายและประโยชน์สำหรับคนตาบอดที่เดินทางบนทางเท้าค่ะ บล๊อคเส้นสีเหลืองนูนๆ เหล่านี้มีชื่อเรียกกันว่า braille block ค่ะ หน้าที่ของมันก็คือช่วยนำทางให้แก่คนตาบอดค่ะ

braille block นี้มีสองประเภทและมันก็ทำหน้าที่แตกต่างกันไปดังนี้ค่ะ
1. แบบที่เป็นปุ่มๆ หน้าที่ของมันคือเพื่อบอกให้คนตาบอดรู้ว่ากำลังจะถึงจุดที่ต้องข้ามถนน หรือจุดขึ้นลงทางเท้าค่ะ
2. แบบที่เป็นเส้นๆ หน้าที่ของมันคือเพื่อนำทางคนตาบอดให้เดินจากที่หนึ่งไปอีกที่หนึ่งได้โดยปลอดภัย สะดวก และรวดเร็วค่ะ (เพราะว่าไม่ออกนอกเส้นทาง)

โดยมาก braille block จะมีสีเหลือง แต่ก็มีบ้างเหมือนกันที่เป็นสีอื่น เช่น สีออกแดงๆ ชมพูๆ (เราก็มองเห็นไม่ค่อยถนัด) แล้วก็มีเหมือนกันที่สามารถออกแบบลวดลายให้เข้ากับลวดลายของทางเท้าได้ วิธีการใช้ก็คือสัมผัสมันด้วยปลายเท้าของเราหรือด้วยปลายไม้เท้าก็ได้ค่ะ (เพื่อนๆ เคยลองไปเดินเล่นบน braille block ดูมั๊ยคะ)

ส่วนใหญ่ที่เห็นใช้กันทั่วไปในอังกฤษจะเป็นแบบปุ่มๆ ไม่เคยเห็นแบบเส้นๆ ค่ะ อย่างไรก็ตามแบบเส้นๆ นี้มีใช้ทั่วไปในญี่ปุ่น ซึ่งที่ญี่ปุ่นนี้เองที่เป็นต้นกำเนิดของ braille block เหล่านี้ค่ะ โดยมันเริ่มมาจากอาจารย์คนหนึ่งในโรงเรียนสอนคนตาบอดที่โอกายาม่าที่คิดค้นและทดลองใช้ครั้งแรกภายในโรงเรียน ผลปรากฎว่าได้ผลดีและมีประโยชน์ จึงมีการนำมาใช้กันอย่างแพร่หลายทั่วโลก

เพื่อนเราที่เคยไปอยู่ญี่ปุ่นมาหนึ่งปีเค้าบอกว่า braille block พวกนี้เป็นประโยชน์มากๆ สามารถใช้ได้จริง เราก็เคยเจอครั้งหนึ่งเหมือนกันตอนไปมาเลเซีย เค้าทำไว้บนสะพานลอยที่ขึ้นมาจากรถไฟและนำไปเข้าห้างสรรพสินค้าของเค้า เราสามารถเดินตามมันเข้าห้างได้อย่างสบาย

แต่ที่มีใช้กันในกรุงเทพมหานครของเรานี้อยากจะบอกว่าใช้ไม่ได้จริงค่ะ สาเหตุอาจเป็นเพราะว่าคนที่ทำไม่รู้ว่ามีไว้เพื่ออะไร ครั้งหนึ่งจากประสบการณ์ตรงของเรา ตอนนั้นเรายังพอมองเห็นอยู่ เดินก็ไม่จำเป็นต้องใช้ไม้เท้า แต่เห็นว่าเค้ามี braille block ให้ใช้ก็ลองเดินตามดู ผลปรากฎว่าพอเดินไปถึงจุดหนึ่งมีเสาอยู่สองต้น (เสาไฟฟ้าและเสาป้ายอะไรสักอย่าง) ระหว่างสองเสานี้จะมีช่องแคบๆ ที่เดินผ่านไม่ได้แน่นอน หรือถ้าจะเดินผ่านเข้าไป รับรองได้ว่าต้องเจ็บตัวแน่นอน แต่เพื่อนๆ รู้ไหมคะว่าคนทำทางเท้าเค้าช่างสรรหาค่ะ คือเค้าปู braille block ลอดผ่านไประหว่างสองเสานี้เลย! ถ้าเป็นคนตาบอดที่มองไม่เห็นเดินตาม braille block มาเรื่อยๆ ละก็ รับรองได้ว่าชนเสาชัวร์ ไม่ได้ไปเดินแถวนั้น (ชิดลม) มาหลายปีแล้ว ไม่รู้ว่ามีการเปลี่ยนแปลง ปรับปรุงแก้ไขกันบ้างหรือไม่

อีกครั้งหนึ่งน้องเราเล่าให้ฟังว่าเค้าเห็นเพื่อนคนตาบอดที่โรงเรียนของเค้าเดินตาม braille block ที่ว่านี้ เดินไปเรื่อยๆ ด้วยความมั่นใจโคร้ม (เสียงชนสะพานลอย) แล้วเด็กคนนั้นก็ล้มลง สาเหตุก็เพราะว่าเบรลล์ บล็อก ที่ว่านี้นำทางไปถึงสะพานลอย (ที่ไม่ใช่บันไดทางขึ้นลง) หรือว่าเพราะสะพานลอยมาสร้างคร่อมเบรลล์ บล็อก ที่มีอยู่เดิมก็ไม่แน่ใจเหมือนกัน ฮือๆ แทนที่จะเดินได้อย่างปลอดภัย การณ์กลับกลายเป็นว่าเดินอยู่บนความอันตรายซะนี่

ยิ่งไปกว่านั้นเมืองไทยเรามีชีวิตชีวาและเสน่ห์อย่างมากในการวางขายของบนทางเท้า พ่อค้าแม่ขายต่างๆ นานา ลูกชิ้นปิ้งเอย ผลไม้เอย ขนมหวานเอย สารพัดสารพันที่จะคิดได้ ต่างไม่รู้ว่าไอ้เจ้าเส้นสีเหลืองๆ นี่มันมีไว้ทำอะไรกันหว่า พวกเค้าก็เลยตั้งรถเข็น โต๊ะ หรือเก้าอี้ อะไรก็แล้วแต่บนเจ้า braille block นี้เสียเลย

เฮ้อ! ไหนๆ ก็มีงบประมาณมาลงทุนปู braille block เหล่านี้แล้ว เราก็อยากให้คนตาบอดได้ใช้กันจริงๆ จะได้คุ้มค่ากับเงินที่ต้องเสียไปกันซะหน่อย การปรึกษากับผู้เชี่ยวชาญและผู้ใช้ที่เป็นคนตาบอดก่อนลงมือทำจริงๆ ควรเป็นการกันไว้ดีกว่าแก้ที่ดี และเมื่อทำเสร็จแล้วก็ควรมีการประชาสัมพันธ์ให้ประชาชนทั่วไปได้รู้กันด้วยว่าไอ้เจ้าเส้นเหลืองๆ นี้มีความหมายและประโยชน์อย่างไร ไม่ควรนำสิ่งของหรือสิ่งกีดขวางต่างๆ มาวางทับบนเส้นเหล่านี้ เพื่อความปลอดภัยต่อชีวิตและทรัพย์สินของทั้งคนตาบอดและคนตาดีเอง

ขอบคุณที่อุตส่าห์อ่านมาจนถึงบรรทัดนี้ค่ะ เขียนมาซะยาว หวังว่าคงไม่เบื่อไปซะก่อนนะคะ