A blind says : all the mysteries unveiled

วันนี้จะมาเล่าให้เพื่อนๆ อ่านกันว่าคนตาบอดเราใช้คอมพิวเตอร์อัพและอ่านบล๊อกได้ยังไงนะคะ ที่จริงคิดว่าคงเคยมีคนเขียนไปหลายคนและหลายครั้งแล้ว แต่ก็ขอเล่าอีกทีละกันค่ะ เพราะว่ายังมีคนถามอยู่เรื่อยๆ ค่ะว่าพวกเราทำกันได้ยังไง

เริ่มด้วยการใช้คอมพิวเตอร์ คอมพิวเตอร์ที่คนตาบอดใช้นั้นก็ไม่ต้องเป็นคอมฯ พิเศษอะไรเลยค่ะ ก็เครื่อง PC หรือ laptop ธรรมดาๆ ที่คนทั่วๆ ไปเค้าใช้กันนี่แหล่ะค่ะ เพียงแต่ว่าสิ่งที่ทำให้เครื่องคอมพิวเตอร์ของคนตาบอดพิเศษกว่าของคนอื่นก็คือเราใส่โปรแกรมเพิ่มเข้าไปค่ะ คิดว่าในเครื่องของเพื่อนๆ แต่ละคน นอกจากมีโปรแกรมพื้นฐานอย่างพวก Office แล้ว ต่างคนก็ต่างต้องมีโปรแกรมเสริมอื่นๆ ที่ต่างไป ตามความต้องการของแต่ละคนจริงไหมคะ เราคนตาบอดก็มีโปรแกรมพิเศษที่เรียกว่าโปรแกรมอ่านจอภาพ (screenreader) ใส่เข้าไปในคอมพิวเตอร์ของพวกเราค่ะ หรือสำหรับบางคนที่มีสายตาเลือนรางก็จะใส่โปรแกรมขยายหน้าจอ (magnifier) เข้าไปเพื่อช่วยขยายสิ่งต่างๆ บนหน้าจอให้ใหญ่ขึ้น (เหมือนแว่นขยายน่ะค่ะ)

โปรแกรมอ่านจอภาพนั้นมีหลายภาษา ทั้งไทย อังกฤษ สเปน ฝรั่งเศส ญี่ปุ่น ฯลฯ เรียกได้ว่าแต่ละชาติต่างก็พัฒนาปรับปรุงโปรแกรมอ่านจอภาพในภาษาของตน แต่แน่นอนที่สุดภาษาที่ใช้มากที่สุดก็ภาษาอังกฤษ ซึ่งก็มีด้วยกันหลายโปรแกรมของหลายบริษัท แต่ในเมืองไทยและคนส่วนใหญ่ทั่วโลกจะใช้โปรแกรมของบบริษัท Freedom Scientific ที่มีชื่อว่า JAWS (นายปลาฉลามเจ้าเก่าของเรา) ส่วนภาษาไทยตัวที่ใช้กันอย่างแพร่หลายในปัจจุบันมีชื่อว่า ตาทิพย์ โดยความร่วมมือระหว่างสมาคมคนตาบอดแห่งประเทศไทยกับวิศวกรคอมพิวเตอร์ชาวไทย คุณพุฒิพันธุ์ พลยานันท์ อ่านข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่นี่ค่ะ

การใช้คอมพิวเตอร์ของคนตาบอดนั้นจะไม่มีการใช้เม้าส์ แต่พวกเราจะใช้การสั่งงานจากคีย์บอร์ดแทน โดยการใช้พวก shortcut key ที่ทางผู้เขียนโปรแกรมทำไว้ให้ ซึ่งคนทั่วๆ ไปก็สามารถใช้ได้เช่นกัน เช่น ctrl+s, ctrl+o, alt+f4, ctrl+c เป็นต้น นอกจากพวก shortcut key ทั่วไปพวกนี้แล้ว โปรแกรมอ่านจอภาพเองก็จะมี shortcut key เพิ่มเติมเพื่ออำนวยความสะดวกแก่ผู้ใช้อีกด้วย อย่างเวลาเราจะอ่านทีละบรรทัดเราก็กดลูกศรขึ้นลง ถ้าจะอ่านทีละย่อหน้าก็กด ctrl+ลูกศร หรืออย่างบนหน้าเว็บก็จะมีการทำ link list ให้ (insert+f7) เป็นการรวมลิงค์ทุกลิงค์บนหน้าเว็บให้ผู้ใช้โปรแกรม JAWs ที่รู้ลิงค์ที่ตัวเองต้องการจะไปอยู่แล้ว สามารถกดตัวอักษรตัวแรกของชื่อลิงค์นั้นๆ เพื่อไปยังลิงค์ที่มีตัวอักษรนั้นๆ ขึ้นต้นได้เลย หรือถ้าจะไปที่ address bar เพื่อพิมพ์ URL ก็กด alt+d เป็นต้น (เอ...ชักงงไหมนี่)

อธิบายเท่านี้คิดว่าเพื่อนๆ คงพอนึกออกว่าคนตาบอดใช้คอมพิวเตอร์กันได้อย่างไร แล้วอ่านหน้าเว็บกันได้อย่างไร สรุปก็คือพวกเรามีเพื่อนผู้แสนดีคอยอ่านให้พวกเราฟังค่ะ แต่...อาจมีบางครั้งที่เจ้าเพื่อนยากของเราไม่สามารถอ่านให้ฟังได้ ก็อย่างเช่นเวลาที่เราเลื่อนไปเจอรูปต่างๆ แล้วคนเขียนเว็บไม่ได้ใส่คำบรรยายภาพไว้ (alt tag) ตัวโปรแกรมก็จะไม่สามารถอ่านออกเสียงให้เรารู้ได้ค่ะว่ารูปนั้นเป็นรูปอะไร แต่อย่างที่ exteen นี่ บอกได้ว่าสามารถเข้าถึงได้ง่ายโดยโปรแกรมเสียงค่ะ (นี่เลยเป็นสาเหตุว่าทำไมจึงมีคนตาบอดมาเขียนบล๊อกที่นี่หลายคน)