A blind says : all the mysteries unveiled

สองสามวันก่อนได้เมลจากน้องคนหนึ่งสอบถามเกี่ยวกับเรื่องของหนังสือเดซี่ เลยขอเอามาเล่าไว้ให้อ่านกันพอเป็นความรู้ค่ะ

หนังสือเดซี่คืออะไร?

DAISY (Digital Accessible Information System) เป็นหนังสือในรูปแบบทางเลือกที่ผู้พิการทางสื่อสิ่งพิมพ์ (ทั้งพิการทางสายตาหรือมีปัญหาในการอ่าน การเรียนรู้) สามารถเข้าถึงได้โดยง่าย

หนังสือเดซี่สามารถแบ่งออกได้เป็นสองรูปแบบใหญ่ๆ คือ

1. หนังสือเดซี่แบบที่มีแต่เสียงอ่านหนังสือ

2. หนังสือเดซี่แบบที่เรียกกันว่า full text คือนอกจากจะมีเสียงอ่านหนังสือแล้ว ยังมีตัวหนังสือ ภาพนิ่ง ภาพเคลื่อนไหว ประกอบด้วย

จุดเริ่มต้นของการผลิตหนังสือเสียงในรูปแบบดิจิตอลนี้เกิดขึ้นที่ประเทศสวีเดน เนื่องจากทางห้องสมุดหนังสือเสียงและหนังสือเบรลล์ของสวีเดนต้องการยกระดับคุณภาพของหนังสือเสียงที่ให้บริการแก่ผู้ฟังจากเทปคาสเซ็ทในระบบ analogue มาใช้ประโยชน์จากแผ่นซีดีและระบบดิจิตอล ประกอบกับมีความต้องการที่จะสร้างมาตรฐานให้กับการผลิตหนังสือเสียงทั่วโลก จึงได้มีการก่อตั้งองค์กรที่ชื่อว่า DAISY Consortiumขึ้น เป็นการรวมกลุ่มของสมาชิกประเทศต่างๆ อาทิ สวีเดน ญี่ปุ่น สหราชอาณาจักร สหรัฐอเมริกา หรือแม้แต่ไทยเราเองก็ให้ความสนใจผลิตหนังสือเสียงระบบเดซี่นี้ด้วยเช่นกัน

หนังสือระบบเดซี่ดียังไง?

เดซี่ช่วยให้ผู้ที่อ่าน/ฟังหนังสือสามารถเลือกกระโดดไปอ่าน/ฟังตามส่วนต่างๆ ของหนังสือได้อย่างรวดเร็วและสะดวกยิ่งขึ้น - จากสารบัญของหนังสือผู้อ่าน/ฟังสามารถเลือกหัวข้อที่ต้องการอ่าน/ฟังแล้วกดไปอ่าน/ฟังได้เลย โดยไม่ต้องค่อยๆ เลื่อนหากลับไปกลับมาเหมือนอย่างในเทปคาสเซ็ท ซึ่งบางครั้งก็ต้องสุ่มว่าเรื่องที่ต้องการฟังนั้นอยู่ที่เทปคาสเซ็ทม้วนที่เท่าไหร่ หรือถ้าไม่อย่างนั้นก็ต้องฟังทั้งเรื่อง ตั้งแต่ต้นจนจบ

เดซี่พกพาสะดวกและประหยัดเนื้อที่ในการจัดเก็บ เนื่องจากดิจิตอลไฟล์ที่ใช้จัดเก็บหนังสือ เช่น mp3 มีขนาดไฟล์ที่ไม่ใหญ่มากนัก จึงทำให้สามารถจัดเก็บหนังสือแต่ละเล่มลงในแผ่นซีดีเพียงแผ่นเดียวได้ ไม่เหมือนกับเทปคาสเซ็ทที่หนังสือบางเล่มอาจต้องใช้ถึง 20-30 ม้วน ทำให้ไม่สะดวกในการพกพา และกินเนื้อที่ในการจัดเก็บมากกว่า

ผู้อ่านสามารถจดบันทึกและตั้ง bookmark ได้ทำให้สะดวกในการย้อนกลับมาค้นหาจุดที่ต้องการอ่าน/ฟังได้ง่ายขึ้น

เชื่อกันว่าแผ่นซีดีมีความคงทนกว่าเทปคาสเซ็ทที่พอฟัง หรือเก็บไว้นานๆ เนื้อเทปอาจยืด ทำให้สูญเสียข้อมูลหนังสือที่อยู่ในม้วนเทปไป

แล้วจุดด้อยล่ะมีไหม?

การที่จะอ่าน/ฟังหนังสือระบบเดซี่นั้น ผู้อ่านจะต้องมีอุปกรณ์หรือโปรแกรมเสริมที่ใช้ในการอ่าน ทำให้ต้องมีการฝึกทักษะเพิ่มเติมก่อนที่จะสามารถอ่าน/ฟังหนังสือได้

ยิ่งไปกว่านั้นอุปกรณ์เครื่องเล่นหนังสือเดซี่ยังมีราคาค่อนข้างแพงสำหรับผู้ใช้หลายๆ คน และมีขนาดใหญ่ไม่สะดวกพกพาเมื่อเทียบกับเครื่องเล่น mp3 หรือ ipod ขนาดจิ๋ว ที่ใช้กันอย่างแพร่หลายในปัจจุบัน

อย่างไรก็ตามขณะนี้ทางห้องสมุดคนตาบอดแห่งชาติกำลังดำเนินการเปลี่ยนแปลงหนังสือเสียงที่ทางห้องสมุดฯ มีเป็นหนังสือเทปให้กลายมาเป็นหนังสือระบบเดซี่ และหนังสือเสียงที่ผลิตใหม่ก็ได้รับการผลิตเป็นหนังสือในระบบเดซี่ด้วยเช่นกัน